PRIMENA ZAKONA O SPREČAVANJU NASILJA U PORODICI U SRBIJI NA PRIMERU RASINSKOG, ŠUMADIJSKOG I PODUNAVSKOG OKRUGA

logo pescanik

 

Nasilje u porodici se u Srbiji prvi put spominje kao specifično krivično delo, 2002., u Krivičnom zakoniku, član 118a. Amandmanima iz 2005., sankcije za porodično nasilje (uključujući lakše i teške oblike krivičnog dela) su drastično smanjene a, istovremeno je uveden novi oblik krivičnog dela – kršenje sudskih zaštitnih mera u skladu sa Porodičnim zakonom, koji je stupio na snagu te iste godine.  

                Porodični zakon u članu 197 definiše nasilje u porodici kao „ponašanje kojim jedan član porodice ugrožava telesni integritet, duševno zdravlje ili spokojstvo drugog člana porodice“[1] i predviđa određene mere zaštite od nasilja: „izdavanje naloga za iseljenje iz porodičnog stana ili kuće, bez obzira na pravo svojine odnosno zakupa nepokretnosti; izdavanje naloga za useljenje u porodični stan ili kuću, bez obzira na pravo svojine odnosno zakupa nepokretnosti; zabrana približavanja članu porodice na određenoj udaljenosti; zabrana pristupa u prostor oko mesta stanovanja ili mesta rada člana porodice i zabrana daljeg uznemiravanja člana porodice.“

                2013., Republika Srbija ratifikovala je Konvenciju Saveta Evrope za sprečavanje i suzbijanje nasilja prema ženama i u porodici, poznatu i kao Istanbulska Konvencija[2] obavezujući se time na „posebnu pažnju“[3] zaštiti žena sa iskustvom rodno zasnovanog nasilja.

2016, u Krivični zakonik Srbije uvode se nova krivična dela: sakaćenje ženskog polnog organa, proganjanje, polno uznemiravanje i prinudni brak. Usklađivanje nacionalnog zakonodavstva sa Istanbulskom Konvencijom nastavljeno je donošenjem Zakona o sprečavanju nasilja u porodici, koji stupa na snagu 1. juna 2017. Zakon ima preventivni karakter i propisao je, između ostalog, način delovanja institucija i službenika/ca u slučajevima nasilja u porodici.

                Hitne mere zaštite[4]

                Hitne mere zaštite su: mera privremenog udaljenja učinioca nasilja iz stana i mera privremene zabrane učiniocu da kontaktira žrtvu i prilazi joj. Hitnu/e meru/e izriče nadležni policijski službenik. Trajanje hitne mere je 48 sati, za koje vreme policijski službenik, javni tužilac/teljka i predstavnik/ca centra za socijalni rad moraju da razmene informacije i preduzmu mere kako bi zaštitili žrtvu. Za kršenje hitne mere zaštite, sud određuje zatvor u trajanju do 60 dana.

                Grupa za koordinaciju i saradnju[5]

                Grupu za koordinaciju i saradnju čine predstavnici/e osnovnog javnog tužilaštava, policijske uprave i centra za socijalni rad, sa područja za koje se grupa osniva. Grupa može raditi samostalno i / ili u saradnji sa drugim akterima/kama, važnim za određeni slučaj nasilja, naprimer: predstavnici/ce obrazovnih ustanova, domova zdravlja, službi zapošljavanja, nevladine organizacije. Grupom rukovodi i sastanke na 15 dana, saziva javni tužilac / njegov zamenik.

                Obuka[6]

                Zakon nalaže specijalizovanu obuku, prema programu Pravosudne akademije, za policijske službenike/ce i javne tužioce/teljke i njihove zamenike/ce, kao i sudije koji primenjuju odredbe zakona. Obuku za tužioce i sudije sprovodi Pravosudna, a za policijske službenike/ce Kriminalističko policijska akademija.

                Zaštita i podrška žrtvama[7]

                Zakon nalaže da žrtva mora biti obaveštena o pravu na zaštitu, uključujući i pravo na besplatnu pravnu pomoć na način na koji to ona razume. Grupa za koordinaciju i saradnju izrađuje individualni plan zaštite i podrške žrtvi, ali i drugim članovima porodice kojima je podrška potrebna. U izradi individualnog plana zaštite i podrške učestvuje i žrtva, „ako to želi i ako to dozvoljava njeno emotivno i fizičko stanje”[8].

                Centralna evidencija[9]

                Za potrebe sprovođenja zakona, odnosno sveobuhvatne zaštite žrtava vodi se elektronska evidencija i formira centralna baza podataka o slučajevima nasilja u porodici. Potpuni pristup Centralnoj evidenciji ima javno tužilaštvo, dok druge institucije i ustanove mogu pristupiti delu evidencije koja sadrži podatke koje one same prikupljaju i uređuju.[10]

                Praćenje primene Zakona o sprečavanju nasilja u porodici

                Za potrebe praćenje primene Zakona, Vlada Srbije osnovala je Savet za sprečavanje nasilja u porodici. Za sada ne postoji zvaničan izveštaj o radu Saveta. Na sajtu kampanje „Isključi nasilje“, koju vodi Vlada Srbije, odnosno Koordinaciono telo za rodnu ravnopravnost, objavljeno je da je Savet izneo podatak o 44 728 prijava za nasilje u porodici tokom prve godine važenja zakona. Navedeno je da je u 16 185 slučajeva izrečeno 28 062 hitne mere zaštite. U 96% slučajeva, sud je odlučio da produži hitne mere. Broj individualnih planova zaštite je 10 503. Savet je saopštio i da je od početka 2018. do 15. novembra iste godine zabeleženo 30 ubistava u porodično partnerskom kontekstu: žrtve su 23 žene i 7 muškaraca. Iako su u slučajevima navedenih ubistava bile podnete samo tri prijave, Savet je kao jedan od zaključka o efektima primene zakona o sprečavanju nasilja, naveo da je on „ohrabrio žrtve da nasilje prijavljuju“[11].

                U Šestom nezavisnom izveštaju o primeni zakona[12], nevladina organizacija Autonomni ženski centar[13] (u daljem tekstu AŽC) navodi da je neophodno „unaprediti razumevanje prava i potreba žrtava nasilja u porodici“ i da je prva pretpostavka za to „da žrtva bude uključena, informisana i uvažena, odnosno pozivana na sastanke za planiranje individualnih mera zaštite i podrške“. Druga pretpostavka je „unapređenje znanja postupajućih službenika“ kroz izradu i distribuciju uputstva za nadležne institucije o načinima i važnosti uključivanja žrtve u izradu individualnih planova zaštite, ali i drugih koji mogu da pomognu da se preduzmu efikasne mere. U izveštaju AŽC se kaže da je neophodno obezbediti dovoljan broj nadležnih policijskih službenika i „sistemsku stručnu podršku“ za sve koji imaju ličnu odgovornost u procesu zaštite žrtava.

                RAD GRUPA ZA KOORDINACIJU I NADLEŽNIH INSTITUCIJA U RASINSKOM, ŠUMADIJSKOM I PODUNAVSKOM OKRUGU

                Rasinski, Šumadijski i Podunavski okrug su 3 od ukupno 30-tak administrativnih jedinica u Srbiji, na čijem području, u 17 gradova, živi nešto više od 780 000 stanovnika, odnosno oko 11% ukupnog stanovništva Srbije prema popisu iz 2011. Na teritoriji pomenutih okruga deluju 4 nevladine organizacije[14], koje su članice Mreže žene protiv nasilja Srbije, koje godinama pružaju specijalizovanu uslugu podrške ženama koje su preživele nasilje u porodici i / ili rade na prevenciji nasilja i javnom zagovaranju za unapređenje zaštite žena od nasilja.

                Rasinski okrug, oko 250000 žitelja, obuhvata gradove: Kruševac (najveći grad i centar okruga), Aleksandrovac, Brus, Varvarin, Ćićevac i Trstenik. Osnovno javno tužilaštvo postoji u Kruševcu, podgrupa za Kruševac i za Varvarin i Ćicevac, u Trsteniku i Brusu za gradove Brus i Aleksandrovac. Centri za socijalni rad osnovani su u Aleksandrovcu, Brusu, Trsteniku, Kruševcu i Ćićevcu za područje Ćićevca i Varvarina. Policijska uprava Kruševac obuhvata i policijske stanice u 5 drugih gradova okruga. U Šumadijskom okrugu, u 7 gradova[15] živi 312 000 ljudi. Prikupljene informacije o radu grupa sa koordinaciju i saradnju odnose se na Kragujevac, Batočinu, Lapovo i Knić. Sedište policijske uprave je u Kragujevcu. Podunavski okrug, 226 500 stanovnika/ca, sastoji se od gradova: Smederevo, Smederevska Palanka i Velika Plana. Osnovno javno tužilaštvo u Smederevu pokriva i druga 2 grada okruga, kao i grad Kovin. Centri za socijalni rad postoje u svim gradovima okruga, a policijska uprava smeštena je u Smederevu.

                Rasinski okrug

                Tabela 1. - Sastanci grupa za koordinaciju, razmatrani slučajevi po podacima Osnovnih javnih tužilaštava

Osnovna javna tužilaštva

Broj sastanaka grupe za koordinaciju i saradnju

Ukupan broj razmatranih slučajeva

Broj novoprijavljenih slučajeva

OJT Kruševac

39

1010

202

OJT Kruševac, podrgrupa Varvarin i Ćićevac

14

756

138

OJT Trstenik

25

376

Nije razvrstano

OJT Brus

24

153

108

OJT Brus, podgrupa Aleksandrovac

24

166

109

                Na prvi pogled uočljivo je da je broj sastanaka grupe za koordinaciju i saradnju u Kruševcu značajno veći od planiranog, 39 u odnosu na 24, što su u tužilaštvu obrazložili velikim brojem slučajeva i periodom uhodavanja u radu. Inače, ako uporedimo broj održanih sastanaka grupe u Kruševcu, sa brojem razmotrenih slučajeva nasilja dolazimo do podatka da je grupa razmatrala, u proseku, 25 slučajeva po sastanku, što otvara prostor za pitanje da li je u situaciji takve brojčane efikasnosti uopšte moguće raditi sa potrebnom posvećenošću. Detaljnije informacije o, naprimer, broju slučajeva po sastanku, trajanju sastanaka, postignutim dogovorima, doprineli bi jasnijem uvidu u efikasnost i kvačlitet rada grupa za koordinaciju. Odnos broja starih / zatečenih slučajeva i broja novoprijavljenih slučajeva nasilja pokazuje da na svakih 5 starih slučajeva dođe jedan novi. Možemo se zapitati šta je bio razlog nepostupanja u tim slučajevima pre stupanja Zakona o sprečavanju nasilja u porodici na snagu.

                Postupanje policije po prijavi nasilja

                Prema podacima Policijske uprave Kruševac, ukupan broj prijava za nasilje tokom prve godine implementacije Zakona o sprečavanju nasilja u porodici bio je 1 483. S obzirom da je broj izrečenih hitnih mera zaštite dvostruko manji, to praktično znači da je svaka druga prijava za nasilje odbačena. Policijska uprava Kruševac nije razvrstala broj izrečenih hitnih mera pojedinačno po gradovima, niti su podaci rodno klasifikovani. Ne znamo ni ukupan broj osoba kojima su te mere izrečene.

                Tabela 2 – Prijave za nasilje i reagovanje policije po prijavama

Policijska uprava Kruševac

Broj prijava za nasilje u porodici

Broj izrečenih hitnih mera

PS Kruševac

858

Bez podataka

PS Trstenik

187

Bez podataka

PS Aleksandrovac

168

Bez podataka

PS Brus

111

Isto

PS Varvarin

106

Isto

PS Ćićevac

53

Isto

Zbirno za 6 gradova Rasinskog okruga 

1483

724

(257 mera privremenog udaljenja iz stana; 467 mera privremene zabrane prilaska i kontaktiranje žrtve)

                Kada je reč o broju prekršenih hitnih mera zaštite, prema informaciji Policijske uprave Kruševac, to je učinjeno u 47 slučajeva, i protiv prekršilaca su preduzete dalje zakonske radnje – (predviđena je kazna zatvorom do 60 dana.).

                Tabela 3: Postupanje OJT u odnosu na počinioca

Opštinsko javno tužilaštvo

Broj predloga za produženje hitnih mera

Broj podnetih tužbenih zahteva za mere zaštite  po Porodičnom zakonu

Broj usvojenih tužbenih zahteva

OJT Kruševac, za gradove Varvarin i Ćićevac

325

2

2

OJT Trstenik

115

0

0

OJT Brus za Brus i Aleksandrovac

85

2

1

(drugi je u toku)

       

Ukupno

572

4

3

                Od 724 hitne mere, koja je izrečena u slučajevima nasilja u porodici u Rasinskom okrugu, do produženja mere/a došlo je u 572 ili 79% slučajeva. (U Kragujevcu je, naprimer, taj procenat čak 97%). Ono što može brinuti kada je reč o punoj zaštiti žrtva nasilja u porodici je zanemarljiv broj prijava, odnosno tužbenih zahteva za mere zaštite po Porodičnom zakonu - samo 4.

                Tabela 4 - Rad grupa za koordinaciju i individualni planovi zaštite

Grupa za koordinaciju i saradnju

Ukupan broj individualnih planova

Učešće žrtve u izradi individualnih planova

Učešće NVO u izradi individualnih planova

Kruševac

64

0

0

Ćićevac i Varvarin

52

0

0

Trstenik

8

0

0

Brus / Aleksandrovac

3

0

0

Rasinski okrug

127

0

0

       

                Tabela 4 potvrđuje pređašnje navode o malom broju individualnih planova zaštite, kako u odnosu na broj prijavljenih tako i na broj razmotrenih slučajeva. Osim ilustracije neučešća žrtvi u izradi individulanih planova zaštite, podaci u tabeli pokazuju da i nevladine organizacije nisu rado viđene „gošće“ na sastancima grupa za koordinaciju i saradnju niti su uključene u izradu planova zaštite iako bi kao specijalizovani servisi podrške, ali i prema Istanbulskoj konvenciji[16], koja preporučuje punu saradnju vladinog i nevladinog sektora, trebalo to da budu kada je potrebno i od koristi za slučaj. Iskustvo i mišljenje ženskih grupa bilo bi veoma značajno u vezi sa primenom liste rizika na osnovu koje se, za žrtvu, procenjuje opasnost od daljeg nasilja / eskaliranja nasilja / težih oblika nasilja i izrađuje individualni plan zaštite.

                Centar za socijalni rad

                Nema razlike u podacima centara za socijalni rad o broju sastanaka, individualnih planova zaštite, učešću žrtava i nevladinih organizacija u radu grupa za koordinaciju i saradnju i u izradi planova od onih koje su dostavila osnovna javna tužilaštva. U slučaju Centra za socijalni rad u Kruševcu, navedeno je da je broj podnetih tužbenih zahteva za mere zaštite po Porodičnom zakonu 30, što predstavlja značajnu cifru. Dodatno razjašnjenje, međutim, pokazalo je da je centar samo predao zahtev u ime žene - nije nastupao kao strana u sporu, što bi bilo dodatno ohrabrenje za žrtvu i dokaz institucionalne posvećenosti zaštiti žrtve.

                Šumadijski okrug

                Za razliku od Kruševca u kojem trenutno nema jasno definisane saradnje između vladinog i nevladinog sektora, iako je svojevremeno u vreme postojanja multisektorskih timova ona bila na određenom nivou, u Kragujevcu[17] NVO Oaza sigurnosti ima sporazum sa centrom za socijalni rad o zastupanju žrtava nasilja u porodici. Iskustvo članica Oaze sigurnosti je da je javno tužilaštvo u Kragujevcu senzibilisano za primenu zakona i za sam problem rodno zasnovanog nasilja i često konsultuje tim organizacije u vezi sa slučajevima nasilja koje razmatra. 

                Broj sastanaka grupa za koordinaciju i saradnju

                Prema informaciji OJT u Kragujevcu, broj sastanaka grupa za koordinaciju u Kragujevcu, Batočini, Lapovu i Kniću bio je po 23. Broj razmatranih slučajeva nasilja koji pripadaju kategoriji tekući / ranije razmatrani je za grad Kragujevac 316, za opštinu Lapovo 12, opštinu Batočina 62 i opštinu Knić 8. Broj novoprijavljenih slučajeva bio je 441. Pogledati tabelu 5.

                Tabela 5 – Grupe za koordinaciju i saradnju

Grad

Broj održanih sastanka grupe za koordinaciju

Ukupan broj razmatranih slučajeva

Broj novoprijavljenih slučajeva

Kragujevac

23

757

441

Batočina

23

120

58

Lapovo

23

19

7

Knić

23

17

9

Ukupno

92

913

515

                Tabela 6 – Mere zaštite

 

Broj predloga za okončanje slučaja nasilja

Broj predloga za produženje hitnih mera

Usvojeni predlozi za produženje mera

Sva četiri grada

1

504

492

 

                Postupanje policije po prijavi nasilja

                Broj prijavljenih slučajeva nasilja u porodici, prema podacima Policijske uprave Kragujevac u periodu od juna 2017. do juna 2018. godine bio je 1 104. U tabeli 7 su podaci po gradovima, odnosno policijskim stanicama, koje pokriva / ovuhvata ova policijska uprava.

                Tabela 7 - Postupanje policije po prijavi nasilja u porodici u Šumadijskom okrugu

Policijska uprava Kragujevac

Broj prijava za nasilje u porodici

Broj obe izrečene hitne mere zajedno[18]

Broj mera zabrane prilaska i kontaktiranja žrtve

Sedište PU, Kragujevac

672

107

380

PS Aranđelovac

181

99

200

PS Batočina

31

3

6

PS Topola

101

46

103

PS Lapovo

23

9

2

PS Rača

55

4

30

PS Knić

41

5

10

Zbirno za 6 gradova Šumadijskog okruga 

1 104

273

731

                Kao i u slučaju PU Kruševac, ni podaci koje je dostavila Policijska uprava Kragujevac nisu rodno ravrstani. Znamo broj izrečenih hitnih mera zaštite, ali ne i broj osoba kojima su te mere izrečene.

                Podaci Osnovnog javnog tužilaštva za Šumadijski okrug

                U izveštajnom periodu nije bilo zahteva OJT za mere zaštite po Porodičnom zakonu.

Tabela 7 - Broj izrađenih individualnih planova zaštite

Broj individualnih planova

Ukupno

Broj pozvanih žena

Učešće NVO

Ukupno

164

2

0

Po gradovima

 

 

 

Kragujevac

156

2

0

Lapovo

3

0

0

Batočina

3

0

0

Knić

2

0

0

                Podunavski okrug

                U Podunavskom okrugu u izveštajnom periodu razmatrano je ukupno 580 slučajeva nasilja u porodici od čega 316 čine stari ili tekući slučajevi, a 264 novoprijavljeni. Osnovno javno tužilaštvo donelo je 518 predloga za produženje hitnih mera od čega je sud prihvatio 448 ili 86%. Izrađeno je ukupno 48 individualnih planova zaštite. U izradu individualnog plana zaštite bile su uključene samo 2 žene žrtve nasilja u porodici.

                Zaključci i preporuke:

  1. Grupe za koordinaciju i saradnju u Rasinskom, Šumadijskom i Podunavskom okrugu pridržavale su se zakonom propisane dinamike u održavanju sastanaka - na svakih 15 dana, odnosno 2 puta mesečno (osim grupe koju vodi OJT Kruševac, podgrupa za Kruševac, koja se sastala 39 puta (obrazložili su to uhodavanjem) i pogdrupa za Ćićevac i Varvarin (14 puta).).
  2. Pokazalo se da je, u gradovima u kojima je bolja saradnja grupe za koordinaciju i nevladine/ih organizacije/a (Kragujevac), procenat usvajanja predloga za produženje hitne mere zaštite veći, 97% u odnosu na Kruševac, 79%, u kojem, inače, navedena saradnja ne postoji.
  3. Način postupanja i preduzimanje određenih mera u velikom broju slučajeva još uvek zavisi od senzibilisanosti službenika/ce. Konkretno, od procene policajca, potom tužioca i radnika/ca centra za socijalni rad. Podržavamo predlog AŽC za izradu preciznih uputstava za postupanje aktera/ki u zaštiti žrtava nasilja u porodici.
  4. Nastavlja se trend zanemarljivog broja tužbenih zahteva za mere zaštite po Porodičnom zakonu – u Kruševcu ih je bilo samo 4.
  5. Broj individualnih planova zaštite nesrazmerno je nizak u odnosu na broj razmatranih slučajeva, naprimer, u Kruševcu je doneto 127 planova ili 12,5% od ukupnog broj razmatranih slučajeva, 1 010, a sličan je odnos i u Kragujevcu, 157 planova čini 20,7% od 757 razmatranih slučajeva.              
  6. Zajedničko svim okruzima i gradovima je, kao što je već rečeno, nepozivanje žrtve da učestvuje u izradi invidividualnih planova zaštite, naprimer u slučaju Rasinskog okruga nijedna žrtva nije uključena u izradu plana, dok je u slučaju Kragujevca taj procenat 1,21, a u Podunavskom okrugu 4% (2 žene u odnosu na 48 izrađenih individualnih planova zaštite).
  7. Kako bi se zaustavio negativan trend nepozivanja i neuključivanja žrtve u izradu individualnih planova zaštite, a u skladu sa članom 31[19] Zakona o sprečavanju nasilja u porodici, podržavamo predlog AŽC da treba napraviti uputstva za službenike /ce o uključivanju žrtava u izradu plana. Takođe, smatramo da je važno da i ženske grupe kao pružateljke specijalizovanih usluga podrške budu konsultovane ili direktno uključene u razmatranje slučajeva nasilja, kada je to važno za sam slučaj.

               

                Teme za razmišljanje:

                - Multiagencijski ili multisektorki pristup kao nadziranje žene, neuvažavanje njenog glasa, snage i resursa?

                - Da li i koliko fokusiranje na „dobre prakse“ odvlači pažnju od onoga što nije dobro?

                - Koliko slušamo žene, koliko verujemo da one najbolje znaju svoje prioritete, da su one te koje najbolje poznaju svoju situaciju i svoj život?

                - Kada koristimo liste procene rizika, šta se dešava sa slučajevima ispod praga za koji smatramo da predstavlja srednji ili visok rizik?

                - Šta je bezbednost za žene u situaciji nasilja? Da li je to samo sloboda od fizičkog nasilja i povreda ili mogućnost da žena ustane kad želi, obuče šta želi, izađe iz kuće kad želi,  vrati se kad želi i uopšte, ponaša se kako želi?

                - Kako i koliko multiagencijski pristup zaštiti doprinosi da od “one /i koja je preživela” žena postane “žrtva”?

               

 

[1] Nasilje u porodici, prema ovom zakonu, će biti ponašanje kojim jedan član porodice ugrožava fizički integritet, mentalno zdravlje ili spokoj drugog člana porodice; (2) Nasilje u porodicu, prema paragrafu 1 ovog zakona će konkretno biti: 1) Namerno nanošenje ili pokušaj nanošenja telesnih povreda; 2) Izazivanje straha kroz pretnje smrću ili nanošenja telesnih povreda članu porodice ili drugoj osobi bliskoj članu porodice; 3) Prisila na snošaj; 4) Podsticanje na seksualni čin ili snošaj sa osobom koja još nije navršila 14 godina ili osobom koja ne može da se brani; 5) Ograničavanje slobode kretanja ili komuniciranja sa trećom osobom; 6) Vređanje i drugi oblici drskog, nemilosrdnog i zlonamernog ponašanja.

[2] Doneta u Istanbulu, Turska, 2011.

[3] Zakon o potvrđivanju Konvencije SE o sprečavanju i suzbijanju naislja prema ženama i u porodici, RS 2013., Oblast primene Konvencije, Član: Strane su se obavezale na posebnu pažnju ženama koje su žrtve rodno zasnovanog nasilja prilikom primene odredbi Konvencije

[4] Član 17, Zakon o sprečavanju nasilja u porodici

[5] Saradnja u sprećavanju nasilja u porodici, član 25 Zakona o sprečavanju nasilja u porodici

[6] Obuka, član 28 Zakona o sprečavanju nasilja u porodici

[7] Članovi 29, 30 i 31 Zakona

[8] Član 31 Zakona o sprečavanju naislja u porodici

[9] Član 32 Zakona, odeljak Evidencija podataka o slučajevima nasilja u porodici

[10] Državni organi i ustanove nadležne za primenu ovog zakona dužni su da štite podatke o ličnosti, prema zakonu kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti. (Član 34 Zakona)

[11]https://iskljucinasilje.rs/%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%B7%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%83-44-728-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%85-%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%98%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%81/

[12] https://www.womenngo.org.rs/images/vesti-18/PDF/Sesti_izvestaj_o_primeni_Zakona_o_sprecavanju_nasilja_u_porodici.pdf

[13] Najstarija nevladina organizacija u Srbiji za podršku ženama koje trpe nasilje

[14] Oaza sigurnosti i Alternativni krug, Kragujevac, Femina, Smederevska Palanka i Udruženje žena Peščanik, Kruševac

[15] Kragujevac (podeljen je na 5 opština), Topola, Aranđelovac, Rača, Batočina, Lapovo i Knić

[16] Član 9 Istanbulske Konvencije

[17] Kragujevac je svojevremeno bio primer dobre prakse kada je reč o saradnji institucija i nevladinih organizacija.

[18] Mera udaljenja nasilnika i mera zabrane prilaska i kontaktiranja žrtve

[19] „U izradi individualnog plana zaštite i podrške žrtvi učestvuje i žrtva, ako to želi i ako to dozvoljava njeno emotivno i fizičko stanje.“

 

Podatke obradile: Milkana Pavlović i Maja Konstatinović, Udruženje žena Peščanik

Izveštaj sačinila: Snežana Jakovljević, Udruženje žena Peščanik

Donatorke

Ženske mreže

Kancelarija

  • Obilićeva 50/2
    Kruševac, Srbija

Podržite nas

Pratite nas